مقبرهء معلّى يك ، منتهاى آن از طرف جدّه شيخ محمود و ديگرى از جانب يمن مسجد حمزه است ، كه آن مواقع متبرّكه به اين اسامى معروف و زيارتگاه است . شهر شهير مكه [ مكرّمه ] مركّب از محلّه‌هاى حارة الباب ، شبيكه ، جياد ، مسفله ، مدّعا ، معلى ، شعب على ، مولد النبى ، كشاشيّه ، مسعى ، شاميه ، جبل ابى قبيس ، جبل عمرو و سليمانيّه بوده ، بيوت و منازل اين محله‌ها نسبت به انحراف و اعوجاج وادى مذكور طرح و تأسيس شده است و چون منازل و بيوت تا نصف كوههائى كه در دو طرف اين وادى واقع است رويهم ساخته شده ، در اين محله‌ها سواره رفتن و يا آنكه به شتر و يا دواب ديگر نقل احمال و اثقال نمودن ممكن نيست . ارزاق و اشيائى كه از خارج وارد مىشود از جاده‌هاى محلات معلى و شبيكه و مسفله داخل شهر مىشود . موقع وادى مذكور كه به بيوت و دكاكين مزين است از شمال الى جنوب قرب دو ميل يعنى چهل دقيقه و عرض آن نيز از جبل ابى قبيس واقعه در سمت مشرقى شهر الى جبل جزل واقعه در سمت مغربى بيست دقيقه مسافت بوده و عبارت از دو كوچه است كه يكى از دروازهء معلّى تا دروازهء مغازه و آن ديگرى نيز از همان دروازهء معلّى الى بازارهاى شيخ محمود و سويق امتداد دارد . و طول اين كوچه‌ها عبارت از چهار هزار و سيصد و هفتاد و دو ( 4372 ) و عرض آنها نيز دو هزار و يكصد و هشتاد و شش ( 2186 ) ذرع مكّى است . اگرچه وسعت و انتظام راههاى محلّات مذكوره موافق مطلوب نيست ؛ و ليكن بناهاى سنگ و آجر آن [ ها ] به رصانت و متانت فوق الغايه بنا و تأسيس شده است . به كوههاى جزل و ابى قبيس ، اخشبان نيز گفته مىشود . تاريخ ازرقى اين كوهها را به اسمهاى ابى قبيس و جبل احمر تعداد كرده و اسم كوهى را كه در روى جبل صفا است جبل ابى قبيس گفته است كه جبال مذكوره از يكديگر منفصل نبوده متّصل به همديگر است . نظر به ذكر امام ازرقى اسم كوهى كه در مقابل كوه ابى قبيس است قعيقعان بوده و نظر به تحقيق و تدقيق مؤلف معجم البلدان از ذروهء كوه قعيقعان تمام ساحهء [ سعادت مساحهء ] مسجد الحرام نمايان است . به اين تقدير اصل اسم كوه جزل ، قعيقعان بوده ، به مناسبت